normatieve professionalisering


Een beroepshouding die zich baseert op normatieve professionalisering neemt de relatie als vertrekpunt. De aandacht is in dat geval niet, zoals gebruikelijk, op de eerste plaats gericht op het geven van een kant en klare oplossing voor een aangereikt probleem, maar op het aangaan van een relatie, hoe kort ook van duur.

In de optiek van de normatieve professionalisering zijn in een zorgrelatie de zorgvrager en zorgverlener afhankelijk van elkaar en bereid naar elkaar te luisteren. In een sfeer van verbondenheid en gelijkwaardigheid proberen zij om eerst samen de zorgvraag vast te stellen. Pas daarna wordt er - eventueel - wat gedaan. Dat proces van zoeken naar wat nodig is en goed om te doen, vraagt om wederzijds vertrouwen en de bereidheid tot dialoog. Wederkerigheid is daarbij een kernwaarde.

Normatieve professionalisering vraagt van de professional om een voortdurende reflectie op het eigen handelen in relatie met de ander. 'Hoe kan ik doen wat goed is voor de ander (en voor mijzelf, zodat ik optimaal kan blijven functioneren)'? Om te doen wat goed is voor de ander is het nodig dat hij die ander in zijn context leert kennen, dat hij eigen normen en waarden durft bevragen en dat hij bereid is om kritisch te kijken naar de normen en waarden van de (bureaucratische, organisatorische of bijvoorbeeld economische) systemen waar hij afhankelijk van is.

Voor alle duidelijkheid: doorgaans wordt met relatie de zorgrelatie bedoeld, maar dat hoeft niet. Het kan ook gaan over andere beroepsmatige relaties, zoals die met collega's. Ook daar geldt het belang van voortdurende reflectie op het eigen functioneren en op de normen en waarden die in het geding zijn en ook daar is het belangrijk verantwoording af te leggen van het eigen functioneren als professional.




Begrippen

  • normatieve professionalisering
    Onder normatieve professionalisering wordt de bewustwording van het krachtenveld van verschillende normen (maatschappelijk-organisatorische, professionele en persoonlijke) verstaan waarin de professional zich bevindt en het zoeken naar de juiste rechtvaardigheidsgrond voor het professionele handelen, die per situatie kan verschillen en om een afweging (vooraf, tijdens en achteraf) vraagt. (Freidson 2001, Schön 1983)
    of:
    Normatieve professionalisering is een voortdurend leerproces, waarin de eigen professionele waarden en het professionele handelen bereflecteerd en gearticuleerd worden, tot onderwerp worden gemaakt van de dialoog, en bijgesteld worden. (Tijdschrift voor Humanistiek (2005) nr. 22)

  • normatieve professionaliteit
    Normatieve professionaliteit kan worden opgevat als een resultaat van permanent leren op basis van zelfreflectie. In dat proces stelt de professional steeds zijn eigen professionle handelen en zijn eigen normen kritisch ter discussie. Bij normatieve professionaliteit gaat de relatie vooraf aan de methode. (Pool, Schumacher (2005) NIZW Zorg)
    of:
    Normatieve professionaliteit is het kunnen expliciteren, reflectief beschouwen en argumentatief verantwoorden van een normatieve oriëntatie die als richtsnoer dient bij de uitoefening van een mensgericht beroep en die ook daadwerkelijk gestalte krijgt in de werksituatie. (Smaling, A. (2005))

  • professional
    Een beoefenaar van een beroep in de individuele gezondheidszorg (Raad Volksgezondheid en Zorg; RVZ)
    of:
    Een professional is iemand die de goede dingen op een goede manier doet. (o.a. Verkerk)

  • professionalisering
    Het streven van beroepsorganisaties en individuele beroepsbeoefenaren naar verdere (kennis)ontwikkeling. (RVZ)

  • professionele autonomie
    Een mandaat dat de samenleving aan de beroepsgroep verleent; voor de individuele beroepsbeoefenaar gaat het om vrijheid en onafhankelijkheid in zijn beroepsmatig handelen binnen nader te specificeren grenzen; voor de beroepsgroep als geheel betekent het dat zijzelf de inhoud van het professionele werk controleert en reguleert. De grenzen van de professionele autonomie worden bepaald door de professionele standaard. (RVZ)

  • professionele standaard
    Het geheel van regels en normen waarmee de hulpverlener bij het uitoefenen van zijn werkzaamheden rekening behoort te houden. (RVZ)

  • professionele verantwoordelijkheid
    De bereidheid van de professional verantwoording voor zijn handelen af te leggen tegenover de patiënt, de beroepsgenoten en de samenleving. (RVZ)

  • professionaliteit
    De specifieke combinatie van kennis, kunde, persoonlijkheidskenmerken en ethos, noodzakelijk om in een bepaald beroep te kunnen functioneren. (RVZ)
    of:
    Het geheel van opvattingen, kennis, vaardigheden en waarden waarover mensen beschikken en die door hen worden ingezet om op een deskundige (vakbekwame) wijze een beroep uit te oefenen.(Hoyle & John (1995))

  • technisch-rationele professionaliteit
    De technisch-rationele professionaliteit gaat ervan uit dat de professional in de zorg op basis van rationeel-technisch denken kwantificeerbare en betrouwbare interventies kan uitvoeren. De methode van hulpverlening gaat vooraf aan de de relatie met de patiënt. (Pool, Schumacher (2005) NIZW Zorg)

naar boven  Δ

Links
naar boven  Δ