Literatuur over normatieve professionalisering

  • Bersselaar, V. van der (2009) Bestaansethiek; Normatieve professionalisering en de ethiek van identiteits-, levens- en zingevingsvragen; Uitgeverij SWP; ISBN: 9789088500695;
    In Bestaansethiek laat Victor van den Bersselaar zien dat er ook in de postmoderne tijd ruimte is voor een gedeeld ethisch referentiekader voor de articulatie van de identiteits-, levens- en zingevingsvragen. Hij put daarvoor uit drie bronnen: de hernieuwde belangstelling voor de filosofie van de levenskunst, de feministische filosofie van de zorg en de hermeneutische filosofie van het zelf en de ander. Dit referentiekader kan dienen als de bagage die praktijkwerkers nodig hebben om zowel met de ethische aspecten van de vragen van hun cliënten en doelgroepen te kunnen omgaan, als met de mogelijkheden en beperkingen van de instellingen en de organisaties waarbinnen zij opereren. Daarmee geeft het een nadere invulling aan het begrip normatieve professionalisering.

  • Claasen, W., M. van Bergen, L. Goyaarts en H. Bosma (2008) Werken aan zin in werk; Denk- en werkboek voor begeleiding van professionals ; Amsterdam, Uitgeverij SWP; ISBN: 978-90-6665-897-4;
    Zinvol werk hebben en zin in je werk hebben, daar gaat het om. Die combinatie van zin en werkplezier is helaas niet vanzelfsprekend. Er zijn veel functies die ongetwijfeld zinvol zijn, maar die zoveel van professionals vergen dat zelfs die soms de zin en het plezier in het werk verliezen. Werken aan zin in werk beschrijft hoe zij die zin in hun werk – in beide betekenissen – weer kunnen beleven. Aan de hand van drie uiteenlopende projecten bespreken de auteurs de praktijk en geven zij bruikbare tips. Gaandeweg ontvouwen ze een theorie die gebaseerd is op praktische ervaring, theoretische reflectie en opvattingen over normatieve professionaliteit. Vanuit hun eigen voorkeuren en kwaliteiten kunnen coaches, raadslieden en begeleiders de geboden theorie en praktische uitwerkingen toespitsen op hun eigen praktijk. De auteurs hebben elkaar ontmoet op de Universiteit voor Humanistiek. Vanuit totaal verschillende achtergronden (onderwijs, ontwikkelingswerk, gezondheidszorg en industrie) hebben zij zich toegelegd op coaching. In Werken aan zin in werk geven de auteurs hun persoonlijke kijk en geven ze aan wat ze daarmee willen bereiken.

    • Grootoonk, E. (2009) Boekbespreking van Werken aan zin in werk; verkenningen van normatieve professionalisering; Amsterdam, Uitgeverij SWP; ISBN: 978-90-6665-898-1; in: Journal of Social Intervention: Theory and Practice – 2009 – Volume 18, Issue 1, pp. 86–90 (Voor download zie op pagina Download algemeen)


  • Cremers, A. e.a. (red.) (2009) Morgen doe ik het anders!, Inspiratie voor verpleegkundigen; Den Haag / Utrecht, Uitgeverij Lemma en Nu'91; ISBN: 978-90-5931-345-3
    In Morgen doe ik het anders! Inspiratie voor verpleegkundigen worden oefeningen in professionaliteit beschreven die maximaal 44 minuten duren. De oefeningen zijn zo opgesteld dat ze zonder begeleiding door een team of een individuele verpleegkundige uitgevoerd kunnen worden. Het boek is een waardevol instrument om verpleegkundigen te inspireren in werktijd, tijdens een werkoverleg of anders regelmatig tijd te plannen om een onderwerp over professioneel handelen aan de orde te stellen. Verpleegkundigen en werkgevers worden aan het denken gezet over en geïnspireerd tot het reflecteren op professioneel handelen.

  • Dalen, W. van (2007) Basisboek Ethiek; Morele competenties voor jonge professionals; Uitgeverij Wolters Noordhoff; ISBN: 978 90 01 30002 9;
    In onze samenleving doen zich regelmatig vraagstukken voor waarover mensen morele standpunten innemen. Het innemen van een moreel standpunt zien we dagelijks in ons werk én wordt doorlopend van ons gevraagd. Het 'Basisboek ethiek' wil dit alledaagse morele debat verbeteren. De vragen die beantwoord worden, zijn: - Wat bent u aan het doen als u een moreel standpunt inneemt? - Wat zijn de gevolgen voor uw collega en voor uw werk? - Wat betekent uw eigen morele oordeel voor uw professioneel functioneren? Met behulp van het 'Basisboek ethiek' kunnen jonge professionals tot een eigen en gefundeerd oordeel komen. Door te oefenen is de lezer beter in staat samen te werken, meer verantwoord een functie te vervullen en zelfstandiger beslissingen te nemen. De didactiek in dit boek is gericht op het zelfstandig verwerken en toepassen van de theorie.

  • Embregts, P. (2009) Menslievende professionalisering in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking; Intreerede (in verkorte vorm) uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van lector ‘Zorg voor mensen met een verstandelijke beperking’ aan de Faculteit Gedrag, Gezondheid en Maatschappij van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen op 4 juni 2009; ISBN: 978-90-814228-1-9;
    (Voor download zie op pagina Download algemeen)

  • Heijst, (2005) Menslievende zorg; Een ethische kijk op professionaliteit; Kampen, uitgeverij Klement; ISBN: 90 770 703 97
    Verbeteringen in de sector van de cure en de care worden gezocht in meer geld of nog meer regels. Volgens Annelies van Heijst is een kwalitatief andere kijk op zorg en professionaliteit nodig. Haar zorgvisie en analyse zijn gebouwd op drie pijlers: de zorgethiek, het denken van Hannah Arendt over de menselijke conditie, en de presentietheorie van Andries Baart. Tegen de heersende visie in, dat zorgen niets meer zou zijn dan marktgericht, zakelijk en functioneel verrichtingen en interventies plegen stelt ze: zorgen is een medemenselijke betrekking. Het is praktisch inspelen op iemands behoeftigheid / afhankelijkheid. Zij noemt dat professionaliteit op basis van menslievendheid. De zorgontvanger is geen passieve consument en evenmin een autonome cliënt. Wel stempelt hij of zij mede de zorgsituatie. Dat maakt iedere situatie uniek en ook ongewis. Die onzekerheid moet niet worden weggeorganiseerd. Die hoort bij zorg op echt ménselijke maat. (uit flaptekst)

    • Pasch, T. van de en M. Adriaansen (2009) Menslievende professionaliteit doet aan perspectiefwisseling; in: Tijdschrift voor Verpleegkundigen (TvZ) nr. 2 pp. 20 - 22

    • Jukema, J.S. (2006) Boekrecensie Menslievende zorg; in: Verpleegkunde (21) nr. 3, pp. 228 - 230


  • Jacobs, G., R. Meij, H. Tenwolde, Y. Zomer (red.) (2008) Goed werk; verkenningen van normatieve professionalisering; Amsterdam, Uitgeverij SWP; ISBN: 978-90-6665-898-1;
    Professionals en professionaliteit staan volop in de aandacht. Er is maatschappelijk debat over de positie van professionals. Bestaat er in onze cultuur nog wel genoeg waardering voor het wezenlijke van hun werk? Geeft onze markteconomie hen genoeg ruimte om naar eer en geweten hun beroep uit te oefenen? De professionals in sectoren als zorg, onderwijs en dienstverlening voelen zich bekneld door regels en management. Dit roept vanzelf vragen op over professionaliteit. Wat is eigenlijk het kenmerkende van professies? Geldt de beknelling voor alle aspecten van professionaliteit? Is professionaliteit wel denkbaar zónder ‘eer en geweten’? Normatieve professionalisering verwijst naar goed werk doen, en dat is meer dan je werk goed doen. Goed werk is niet alleen technisch, maar ook moreel juist. Het vraagt van professionals bezinning: op hun maatschappelijke rol, op hun relatie met de mensen voor wie ze werken, op de morele en politieke werking van hun vakkennis. Deze bundel verkent de normatieve professionalisering in diverse werkvelden, zowel theoretisch als praktisch. Twintig auteurs behandelen een keur van verwante thema’s en verbinden professionele praktijken vaak op verrassende wijze met theoretische en methodische inzichten. Goed werk is bestemd voor professionals die hun werk willen onderzoeken, voor onderzoekers en studenten, voor managers, politici en regelgevers – voor iedereen die wat grondiger mee wil denken over de belangrijke rol die professionals in ons leven hebben.

    • Grootoonk, E. (2009) Boekbespreking van Goed werk; verkenningen van normatieve professionalisering; Amsterdam, Uitgeverij SWP; ISBN: 978-90-6665-898-1; in: Journal of Social Intervention: Theory and Practice – 2009 – Volume 18, Issue 1, pp. 86–90
      (Voor download zie op pagina Download algemeen)


  • KNMG (2007) KNMG-Manifest: Medische Professionaliteit
    Medische professionaliteit is basis voor 'contract' tussen artsen en samenleving. Het KNMG Manifest Medische professionaliteit geeft antwoord op de vraag wat de actuele strekking is van ‘medisch professionele autonomie’, voor artsen én voor de samenleving. Medische professionaliteit vereist van artsen dat zij hun verantwoordelijkheid voor kwalitatief goede zorg nemen, verantwoordelijkheden delen met andere hulpverleners én verantwoording afleggen over handelen. Hiermee “verdienen” artsen hun professionele autonomie, ofwel de ruimte om naar beste kunnen de individuele patiënt de beste zorg te leveren. Met het Manifest wil de KNMG het vertrouwen dat de patiënt en de maatschappij in artsen moeten kunnen hebben, bestendigen en bevorderen.
    (ga voor download naar de pagina Publicaties KNMG (2007))

  • Kole, J. en D. de Ruyter (red.) (2007) Werkzame idealen; Ethische reflecties op professionaliteit;
    Assen, uitgeverij Koninklijke Van Gorcum; ISBN: 9789023243588
    Professionals zijn van levensbelang voor onze samenleving. Sinds een aantal decennia zijn er echter geregeld alarmerende berichten te horen in de media en wetenschappelijke literatuur: professionaliteit zou in crisis verkeren, onder druk staan van doorgeschoten bureaucratie, marktwerking en professionals zouden meer bezig zijn met hun eigen belang. Managers, mondige burgers en de overheid vragen steeds meer om verantwoording, transparantie en controle. Dat bedreigt de zelfstandigheid van professionals, ondermijnt hun motivatie en knaagt aan de zin en betekenis die ze in hun werk beleven. Burn-out en frustratie liggen op de loer. Hoe worden professionals weer zichzelf, of: hoe blijven ze zichzelf temidden van al die veranderingen? Eén antwoord zou kunnen zijn dat ze zich (blijven) oriënteren op hun idealen. Aandacht voor de idealen van de eigen beroepsgroep zou professionalisering een positieve impuls kunnen geven. Maar wat zijn idealen precies en welke zouden de professies na moeten streven? Hoe verhouden die idealen zich tot de plichten en gedragsregels in ethische codes die professies en beroepsorganisaties hanteren? Dergelijke vragen staan centraal in dit boek. Auteurs uit de beroepsethiek en het werkveld portretteren dertien uiteenlopende professionele beroepspraktijken en hun werkzame idealen; van militairen tot dominees, van huisartsen tot atleten. De uitkomst is dat idealen een niet te miskennen inspiratiebron voor professionals kunnen zijn en een essentiële aanwinst voor de professie-ethiek. Werkzame idealen is van belang voor professionals die zich willen bezinnen op hun werk, voor studenten in wetenschappelijke- en beroepsopleidingen die ethiekonderwijs volgen, voor beleidsmakers die met professionals werken, voor ethici die zich met professionaliteit bezighouden en voor een ieder die professionaliteit in de Nederlandse samenleving een warm hart toedraagt.

  • Kuiper, Chr. en R. Oostendorp (2007) De gepassioneerde zorgprofessional; Bijdragen gebaseerd op het proefschrift The Eventmaker van Chris Kuiper; Uitgeverij Lemma, ISBN13 978-90-5931-503-7
    Door managementisme en cliëntgerichtheid lijken de eisen over de kwaliteit van het handelen van de moderne zorgprofessional te stijgen. Zeker na de introductie van marktwerking in de zorg. De zorgprofessional wordt omschreven als een uitvoerder, gevangen in een spagaat tussen management en cliënt. Evidence-based werken, bureaucratie, McDonaldization, van patiënt naar klant…. Verdwijnt door deze wijze van werken de passie en de menselijkheid uit de zorg? In deze bijzondere uitgave vindt u negen verschillende bijdragen van professionals werkend in of betrokken bij de zorg. Negen beschouwingen over het idee van de toegewijde zorgprofessional die een confrontatie met ‘anderszijn’ zoekt, die onderzoekt wat normaal aan de aandacht ontsnapt. Een therapeut die het verschil maakt. Niet door de balans te verstoren, maar door voorzichtig het evenwicht uit te dagen.
    Doelgroep De gepassioneerde zorgprofessional: Waardevol of huiveringwekkend? Dit boek werkt als een spiegel voor allen die werken in en voor de zorg. Een boek voor, door en over zorgprofessionals. Maar ook managers in de zorg, beleidsmakers en docenten kunnen hierin waardevolle overwegingen vinden.

  • Kunneman, H. (2007) Sociaal werk als laboratorium voor normatieve professionalisering
    in: Ethische Perspectieven, het driemaandelijks tijdschrift van het Overlegcentrum voor Ethiek; nr. 2/2007 pp. 92 - 107

  • Themanummer "Normatieve Professionalisering"; Tijdschrift voor Humanistiek (2005) nr. 22; Amsterdam, Uitgeverij SWP

  • Verkerk, M. A.; M. de Bree; F. Jaspers (2004) Visies op professioneel gedrag; Meer nadruk leggen op reflectie en verantwoording;
    in: Medisch Contact (59) nr. 51 pp. 2035 - 2037
    In de opleiding tot medisch specialist is ‘professionaliteit’ een competentiegebied. Maar wat wordt daaronder verstaan? De gangbare opvattingen gaan te veel voorbij aan de medische praktijk van alledag.

  • Verkerk, M. A. (2008) Zorgethiek en professionaliteit; in: Verpleegkunde ( Nederlands - Vlaams wetenschappelijk tijdschrift voor verpleegkundigen 23(1) 72 - 73

  • Wilken, J.P. (2006) Over professionaliteit en presentie; Pleidooi voor normatieve professionaliteit bij HBO opleidingen;
    in de bundel: De presentiebenadering in het onderwijs; handreikingen voor introductie en innovatie van de werkgroep Presentie & Onderwijs;
    (zie voor download: www.presentie.nl)

naar boven  Δ