Literatuur over de artseneed

  • Godderis, J. (2005) De Hippokratische geneeskunde in al haar staten. Reflecties over gezondheid en ziekte onder 't zachte fluisteren van de plataan Antwerpen / Apeldoorn, Garant Uitgevers; ISBN: 90 44118099

    Dit boek is een introductie tot de hippocratische geneeskunde. Het biedt tegelijk een zicht op haar intieme verwevenheid met de presocratische filosofie. Het indrukwekkend oeuvre van Hippokrátês uit Kós kan niet alleen - naast de geschriften van zijn beroemde tijdgenoten, de historicus Thoukudidês, de treurspeldichter Euripidês en de filosoof Plato - als een getuigenis worden aangezien met betrekking tot het leven, de literatuur en het denken in de eeuw van Periklês. Van Hippokrátês' "rationele" benadering van ziekte en gezondheid, van zijn aandacht voor de gediversifieerde klinische werkelijkheid, voor een noodzakelijke verfijning van de semiologie en vooral ook voor "het geheel" - dat veel méér is dan het naast-elkaar-plaatsen van elementen die stuk voor stuk in ogenschouw kunnen worden genomen - én van zijn hooggestemde bespiegelingen inzake ethiek is onmiskenbaar een inspirerende en duurzame invloed uitgegaan. Hippokrátês' leer heeft niet alleen op zijn tijdgenoten en onmiddellijke opvolgers een grote impact gehad. Zijn opvattingen, raadgevingen en directieven hebben voor ontelbare generaties na hem de weg getoond die de arts, die zich als een rechtschapen Apollinische arts en als een technisch bekwame arts wou profileren, moest volgen. Zijn naam blijft onlosmakelijk verbonden met de zowat zestig traktaten, die vermoedelijk al voor een groot deel in de periode van het Hellenisme als Corpus Hippocraticum. werden bijeengegebracht, en die, ofschoon zij van een wetenschappelijk standpunt uit gezien voorbijgestreefd zijn, op de begripsontwikkeling in de geneeskunde een quasi onuitwisbare stempel hebben gedrukt. Door hun diepmenselijkheid blijven ze nog altijd een grote indruk maken op de hedendaagse arts.


  • Godderis, J. (2005) Eed van Hippokrates. Historische beschouwingen inzake de opdracht en de begrenzingen van het medisch handelen Antwerpen / Apeldoorn, Garant Uitgevers; ISBN: 90 44117521

    Zwangerschapsbegeleiding, voortplantingsgeneeskunde, orgaantransplantatie, behandeling van terminale patiënten, … plaatsen artsen voor grote ethische uitdagingen. Al deze ontwikkelingen hebben een diepgaande impact op de maatschappelijke gezondheidszorg in het algemeen en de relatie arts-patiënt in het bijzonder. In alle ethische debatten hierover is er één opvallende constante: altijd weer verwijst men naar de hippocratische traditie. Te pas én helaas ook te onpas wordt de hippocratische Eed hierbij als een gezagsargument aangewend. Vaak zonder veel kritische zin worden citaten uit de Eed gebruikt – en ook misbruikt – om het eigen standpunt kracht bij te zetten, wat dan weer door anderen in twijfel wordt getrokken. Hiermee is duidelijk hoe belangrijk de hippocratische traditie blijft voor de medische ethiek. Er zijn weinig disciplines met een eeuwenoude inspiratiebron die nog zo kernachtig de huidige praktijk beïnvloedt. Dit boek analyseert de ware draagwijdte en betekenis van de hippocratische Eed en de medisch-ethische context waarin hij tot stand is gekomen. De betekenis ervan voor het actuele ethische debat in de geneeskunde is groot. Deze uitgave is uiteraard van grote importantie voor elke medicus.


  • Horstmanshoff, H.F.J. en J.J.E van Everdingen (red.)(2004) De eed van Hippocrates Uitgeverij Belvédère/Medidact: ISBN 90 71736 30 X

    Stilletjes verscheen De eed van Hippocrates: een bundeling van 13 artikelen die alle kanten van de oude (en "nieuwe") eed van Hippocrates belichten. H.F.J. Horstmanshoff en J.J.E. van Everdingen redigeerden een veelzijdige bundel die deze plechtige eed over meer dan 2000 jaar volgt. Is de eed misbruikt, omstreden, ouderwets, actueel? In Nederland werd de eed van Hippocrates in 1865 door Thorbeckes nieuwe wet de facto bij het grofvuil gezet. Toch namen drie jaar geleden twee Nederlandse artsen het initiatief de eed van Hippocrates te vernieuwen en wereldwijd te laten onderschrijven. In het boekje De eed van Hippocrates blijft het niet bij dat onderwerp: we lezen over de herkomst van de Eed, over het uiterlijk van Hippocrates, over de Nederlandse artseneed, over medische instrumenten en over antieke artsen en euthanasie. De traditionele maar smaakvolle uitgave is zorgvuldig geïllustreerd.


  • Kirkels,V. (red.) (2004) Eed van Hippocrates Nog van deze tijd? Annalen Thijmgenootschap deel 92.2; ISBN: 90 5625 183 X

    De eed van Hippocrates kent een lange en rijke traditie. Door de eeuwen heen hebben artsen, als beoefenaars van de geneeskunst, deze eed beschouwd als een leidraad voor hun medisch handelen en voor hun houding ten opzichte van de zieke medemens, die zich aan hun zorgen toevertrouwde. Door het afleggen van de eed of de belofte bij het artsexamen gaf de arts openlijk te kennen dat hij zich wilde houden aan bepaalde regels en dat hij het beroep van arts in ere zou houden. Dit betekende ook voor de zieke medemens een zekere garantie voor een zo goed mogelijke medische behandeling.
    In 2003 is door de medische faculteiten in Nederland een nieuwe formulering van de eed van Hippocrates opgesteld met de bedoeling om deze in de toekomst te gaan gebruiken bij de artsexamens ter vervanging van de oude formulering zoals die was vastgelegd in de wet van 1878. Het opstellen van een nieuwe formulering werd ingegeven door het feit dat zich vooral in de laatste decennia veel ontwikkelingen in de geneeskunde hebben voorgedaan en dat men een meer eigentijdse formulering aan de eed wilde geven.
    In deze publicatie geven verschillende auteurs vanuit hun eigen discipline hun visie over de betekenis en het nut van de eed van Hippocrates in deze tijd. Onder andere komt de vraag aan de orde of deze nog bestaansrecht of zelfs een bepaalde meerwaarde heeft nu nagenoeg alles middels wetgeving is geregeld.

naar boven  Δ